Autor: Artur Wejkszner

Sieci terrorystyczne dżihadystów – AKI

Al-Kaida w Iraku (AKI) to sieć komórek terrorystycznych założona przez Abu Musaba al-Zarkawiego w 2004 r. Był on jednym z przywódców organizacji Ansar al-Islam (AI). Sukcesorką AI była założona przez al-Zarkawiego sieć komórek nosząca nazwę „Ruch Monoteizmu i Dżihadu” (Dżamaat al-Tawhid wal-Dżihad). Na przełomie września i października 2004 r. zmieniła ona swoją nazwę na „Organizację al-Kaidy w Kraju Dwóch Rzek”. Częściej używanym terminem odnoszącym się do struktury stworzonej przez al-Zarkawiego jest jednak nazwa „Al-Kaida w Iraku”. AKI to w istocie zbiór quasi samodzielnych komórek (brygad) funkcjonujących na obszarze całego Iraku, wzorujących się na taktyce spopularyzowanej przez al-Zarkawiego. Taktyka ta była związana od samego początku z wykorzystaniem improwizowanych ładunków wybuchowych (IEDs) umieszczanych także na samochodach (VBIEDs), zamachowców-samobójców atakujących irackich cywili, policjantów, żołnierzy oraz żołnierzy koalicji sił międzynarodowych. 15 października 2004 r. amerykański Departament Stanu uznał AKI za „zagraniczną organizację terrorystyczną” zagrażającą interesom i obywatelom tego kraju. Jedną z najliczniej reprezentowanych grup terrorystycznych w Iraku, z którą komórki al-Zarkawiego nawiązały współpracę była Salaficka Grupa Modlitwy i Walki (SGMiW).

Al-Zarkawi był ostro krytykowany za wybór radykalnej taktyki. Ajman al-Zawahiri w swoim liście skierowanym do przywódcy AKI datowanym na 9 lipca 2005 r. przestrzegał go przed krótkowzrocznością. Zadaniem dżihadystów w Iraku nie było bowiem tylko pokonanie Amerykanów, ale także realizacja konkretnych zamierzeń politycznych, w tym m.in. utworzenie islamskiego państwa. Modus operandi wybrany przez AKI zdaniem al-Zawahiriego nie przysparzał popularności dżihadystom i pośrednio negatywnie wpływał na poziom legitymacji działań dżihadystów w tym kraju.

Amerykanom udało się  wyeliminować Abu Musaba al-Zarkawiego w dniu 7 czerwca 2006 r. Atak z powietrza przy użyciu samolotu F-16 zniszczył dom w Hibhib w pobliżu Bakuby w Iraku, śmiertelnie raniąc al-Zarkawiego. Jego śmierć nie zastopowała działalności komórek ruchu w tym kraju. Ograniczyła natomiast na pewien czas ich aktywność. Na czele AKI po śmierci al-Zarkawiego w drugiej połowie 2006 r. stanął Abu Ajjub al-Masri (vel Abu Hamza al-Muhadżir). Zginął on wraz z al-Bagdadim 19 kwietnia 2010 r. w wiosce Thor Thor pod Bagdadem.

Al-Kaida w Iraku
Logo: Al-Kaida w Iraku

W styczniu 2006 r. ogłoszono powstanie Rady Konsultacyjnej Mudżahedinów (RKM), w ramach której AKI połączyła się z mniejszymi grupami bojowników. W tym samym roku powstało Islamskie Państwo Irackie (IPI). Na jego czele stanął Abu Omar al-Bagdadi, zaś w kwietniu 2007 r. ministrem wojny został al-Muhadżir. W skład tej grupy weszło osiem mniejszych organizacji (zdominowanych przez AKI), odwołujących się do ideologii salafickiej. Głównym celem IPI stało się odtworzenie kalifatu i wyzwolenie Palestyny. Członkowie IPI zobligowali przywódców pozostałych grup partyzanckich do podporządkowania się al-Bagdadiemu. W efekcie animozje i rywalizacja pomiędzy dżihadystami, a nacjonalistami zaczęły narastać. Poddawano w wątpliwość m.in. istnienie al-Bagdadiego. Sunnicy nacjonaliści oponowali natomiast przeciwko koncepcji federalizmu, uważając, że istnienie wspólnego państwa pozbawi ich znaczących dochodów z eksportu ropy naftowej. Rywalizacja pomiędzy dżihadystami i nacjonalistami przybrała na sile w marcu 2007 r., kiedy dżihadyści z AKI zamordowali Harita Dahira Kamisa al-Dariego przywódcę Rewolucyjnych Brygad 1920.  Miesiąc później w zamachu zorganizowanym przez dżihadystów zginęło około trzydziestu członków Armii Islamskiej w Iraku.

Na początku 2010 r. IPI opublikowało dokument noszący tytuł „Strategiczny Plan Poprawienia Politycznej Pozycji Islamskiego Państwa w Iraku”. W dokumencie tym zawarto rozważania odnośnie kilku istotnych scenariuszy rozwoju sytuacji w tym kraju. W ramach każdego z nich wskazano konkretne zadania stojące przed AKI. Wśród najważniejszych wymienić można: dążenie do zjednoczenia grup dżihadystów w Iraku; zmianę czy też dostosowanie taktyki działań wojskowych do ograniczonej konfrontacji z siłami amerykańskimi i wyeliminowanie umiarkowanych nacjonalistów irackich, opowiadających się za współpracą z siłami zachodnimi.

Sieci terrorystyczne dżihadystów – AKPA

Geneza Al-Kaidy na Półwyspie Arabskim (AKPA) wiąże się z aktywnością Jusufa Saleha Fawda al-Ajeriego. Jest to sieć komórek terrorystycznych działających pod wspólnym szyldem i odwołująca się do identycznych idei oraz celów. Zdaniem Murada Batala al-Shishaniego AKPA składała się od samego początku z trzech grup rekrutów: Jemeńczyków, Saudyjczyków i muzułmanów z innych krajów. Dzięki staraniom al-Ajeriego ok. 2002 r. utworzyć co najmniej pięć częściowo autonomicznych komórek. Największa z nich odpowiedzialna była m.in. za zamach z 12 maja 2003 r. w stolicy Arabii Saudyjskiej – Rijadzie. Jej szefem był Turki al-Dandani. Kolejną komórką kierował Ali Abd al Rahman al-Fagasi al-Ghamdi (alias Abu Bakr al-Azdi).Szefem trzeciej komórki był Khaled al-Hadżdż, z pochodzenia Jemeńczyk. Przywódca czwartej komórki – Abd al-Aziz al-Mukrin, uważany jest za odpowiedzialnego za przygotowanie zamachów z 8 listopada 2003 r. Piąta komórka nie została nigdy dokładnie zinfiltrowana w przeciwieństwie do powyżej wymienionych. Nie poznano w związku z tym jej dokładnej struktury i przywódcy.

W 2008 r. pojawiły się dwie frakcje w ramach AKPA, które zdecydowały się na wybranie różnych taktyk działania. Były to: „Organizacja al-Kaidy na Południu Półwyspu Arabskiego” oraz „Organizacja Dżihadu al-Kaidy na Półwyspie Arabskim: Brygady Żołnierzy Jemeńskich” (w jej skład weszły trzy oddzielne brygady bojowników). Pierwsza z powyższych frakcji postanowiła systematycznie rozbudowywać swoje wpływy w regionie poprzez rozwój sieci rekrutacyjnych i budowę nowych komórek. W skład drugiej zaś weszli bojownicy, którzy zdecydowani byli na podjęcie zakrojonej na szeroką skalę aktywności terrorystycznej. Prawdopodobnie właśnie członkowie tej frakcji odpowiadają za szereg akcji terrorystycznych w latach 2008 – 2009.

Na czele AKPA prawdopodobnie już w 2006 r. stanął Abu Basir (Nasser Abdul Karim al-Wahajszi), o czym opinię publiczną poinformowano w styczniu 2009 r. Jako reprezentant młodego pokolenia dżihadystów wszedł w skład grupy ewolucyjnie przejmującej przewodnictwo nad strukturami terrorystycznymi. W swoim wystąpieniu ze stycznia 2009 r. Wahajszi, podążając za wskazówkami Abu Musaba al-Suriego zapowiedział wyzwolenie całego Półwyspu spod władzy okupantów. Wskazał także na konieczność osłabienia i pokonania przez dżihadystów Izraela.

Dżihadyzm

Termin „dżihadyzm” jest relatywnie nowym określeniem. Wedle Thomasa Hegghammera pojawił się w analizach akademickich dopiero w dekadzie lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Jest de facto neologizmem, którego w żaden sposób nie da się umiejscowić w historii politycznej i religijnej świata islamskiego. Podobnie jak w przypadku etykiety organizacji Osamy bin Ladena (Al-Kaida) także i w tym przypadku termin ten został spopularyzowany nie tylko w środowiskach naukowych i decydenckich świata zachodniego, ale także wśród islamskich radykałów. Dżihadyści uważają siebie za awangardę świata muzułmańskiego, która stoi na straży czystości wiary muzułmańskiej (a więc kierunku wskazanego przez Mahometa i pierwszych kalifów).

Korzenie współczesnego „dżihadyzmu” można znaleźć w doświadczeniach grup islamskich w Egipcie już w dekadzie lat sześćdziesiątych XX wieku. Podobne grupy zaczęły działać w Syrii czy Arabii Saudyjskiej już w ostatnich dwóch dekadach ubiegłego stulecia. Dżihadyzm jest dziś konsekwencją niepełnej modernizacji świata muzułmańskiego. Farhard Khosrokhavar używa w tym przypadku terminu „przewrotna modernizacja”, poprzez którą rozumie rozbijanie tradycyjnych wspólnot poprzez siły rynkowe i działalność państwa. Jednostki stają się częściowo wyzwolone z więzów tradycyjnych relacji, korzystając w niepełny sposób z politycznych i ekonomicznych owoców owej modernizacji. Częściowa partycypacja bardzo rzadko rodzi pozytywne skutki społeczne, prowadząc najczęściej do pojawienia się frustracji i niezadowolenia. Dżihadyzm oferuje w tym przypadku trwałe zaczepienie i źródła identyfikacji w szybko zmieniających się strukturach społecznych. Abu Ajman al-Halili i inni przywódcy grup muzułmańskich radykałów  w swych wypowiedziach i publikacjach, zwłaszcza w obecnej dekadzie, podkreślają, iż dżihadyzm przybrał dziś postać globalnego islamskiego ruchu społecznego opartego na doktrynie, ideach, edukacji oraz politycznych i wojskowych działaniach, mającego doprowadzić do stworzenia nowego cywilizacyjnego projektu. Abu Musab al-Suri stwierdził natomiast, iż pod tym terminem rozumieć należy zespół organizacji, grup, zgromadzień, intelektualistów i jednostek, które kierują się ideologią zbrojnego dżihadu przeciwko istniejącym świeckim reżimom w krajach muzułmańskich, które odstąpiły od wiary islamskiej w zakresie tworzenia prawa oraz podporządkowały się i rozpoczęły współpracę z rządami, które uważać należy za wrogów muzułmanów.